Dzień Wojska Polskiego

Radzymin — małe miasto, wielka historia

Read this article:  in English


Święto Wojska Polskiego obchodzone jest od 1992 roku na pamiątkę Bitwy Warszawskiej w 1920 roku, znanej również jako „Cud nad Wisłą”, stoczonej w czasie wojny polsko-bolszewickiej, kiedy to wojska polskie pokonały Rosjan, powstrzymując ich ekspansję na zachód.

W ten sposób rosyjscy bolszewicy ponieśli upokarzającą klęskę — jedyną decydującą klęskę militarną w historii Związku Radzieckiego. [1] Zwycięstwo nad Armią Czerwoną pozwoliło także młodemu, niedawno odrodzonemu państwu polskiemu zachować niepodległość uzyskaną w 1918 roku, a także mogło zapobiec inwazji bolszewików na Niemcy i dalszemu postępowi krwawego Lenina i jego rewolucji do Europy Zachodniej.

Brytyjski polityk i dyplomata Edgar Vincent, obserwując na miejscu, uznał ją za jedną z najważniejszych bitew w całej historii ludzkości, ponieważ polskie zwycięstwo nad Sowietami powstrzymało rozprzestrzenianie się komunizmu dalej na zachód do Europy. [5]

Klęska sparaliżowała Armię Czerwoną. Szacunkowe straty rosyjskie wyniosły 10.000 zabitych, 500 zaginionych, 30.000 rannych i 66.000 wziętych do niewoli, w porównaniu ze stratami polskimi wynoszącymi około 4.500 zabitych, 10.000 zaginionych i 22.000 rannych. Polska zdobyła około 231 sztuk artylerii i 1.023 karabiny maszynowe. Władimir Lenin, przywódca bolszewicki, nazwał to „ogromną klęską” swoich sił. [5]

Na święto wybrano 15 sierpnia, ponieważ tego dnia w 1920 r., w godzinach nocnych, pierwsze jednostki 21 Dywizji Podhalańskiej rozpoczęły przeprawę przez Wieprz pod Kockiem i — niezależnie — wyzwolone zostało miasto Radzymin. W ten sposób rozpoczęła się udana kontrofensywa, w wyniku której rozbite zostały oddziały rosyjskiego Frontu Zachodniego pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego.

Dzień Żołnierza

15 sierpnia obchodzony był początkowo jako Dzień Żołnierza w II Rzeczypospolitej (do 1939 r.), usankcjonowany zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych gen. Stanisława Szeptyckiego (nr 126 z 4 sierpnia 1923 r.)

W czasach PRL-u, 12 października corocznie obchodzono Dzień Wojska Polskiego dla upamiętnienia — wówczas symbolicznej, ale jak się później okazało, bardzo kontrowersyjnej, bo była bardziej porażką niż zwycięstwem — Bitwy pod Lenino.

Dopiero po upadku komunizmu Sejm RP oficjalnie ustanowił 15 sierpnia Świętem Wojska Polskiego w 1992 roku. Jest to ustawowo dzień wolny od pracy, gdyż zbiega się z kościelnym świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Kompania Reprezentacyjna Wojska Polskiego na defiladzie w Warszawie (Źródło: Wikipedia)

Oficjalne uroczystości odbywają się w stolicy przed Grobem Nieznanego Żołnierza, gdzie dokonuje się honorowej zmiany warty. Od kilku lat na ulicach Warszawy organizowana jest także wielka defilada wojskowa z udziałem wielu żołnierzy i ciężkiego sprzętu bojowego. Prezydent jako Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych RP również bierze udział w marszu.

Zgodnie z tradycją, również w tym roku odbyła się uroczysta zmiana warty przed Grobem Nieznanego Żołnierza na Placu Piłsudskiego w Warszawie. Wzięli w nim udział Prezydent RP, Szef Sił Zbrojnych Andrzej Duda z małżonką, członkowie Kancelarii Prezydenta RP, przedstawiciele władz państwowych, żołnierze i kombatanci. [1]

Naszą odpowiedzialnością dzisiaj jest, nie szczędząc sił i środków, zapewnić jak najlepsze i jak najnowocześniejsze wyposażenie polskiej armii. Tak byśmy byli w stanie nie tylko obronić się sami, ale byśmy nie musieli się bronić

powiedział prezydent.

Radzymin — małe miasto, wielka historia

Bitwa o Radzymin, stoczona między 13 a 18 sierpnia 1920 r., była ważnym elementem walki z rosyjską inwazją. Była to kluczowa część tego, co później stało się znane jako Bitwa Warszawska. Okazała się również jedną z najkrwawszych i najbardziej zaciekłych bitew wojny polsko-sowieckiej.

Polscy obrońcy Radzymina, 1920 r. (Źródło: Wikipedia)

Radzymin to niewielka miejscowość w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, położona około 10 km od samego Wołomina i około 25 km na północny-wschód od centrum Warszawy. W 2016 roku liczyła nieco ponad 12.000 mieszkańców, ale ma długą historię. Prawa miejskie Radzymin uzyskał w 1475 r. Jest jednym z najstarszych miast na Mazowszu, gdyż pierwszą osadę datuje się na XIII wiek. Jak mówią miejscowi, to „małe miasteczko, ale z wielką historią”. Choć złośliwi twierdzą, że nazwa pierwotnej osady wywodzi się od sformułowania „radzę omiń”. [6] Bolszewicy powinni byli posłuchać tej rady.

Radzymin słynie najbardziej z tego, że w jego okolicach rozegrały się decydujące boje Bitwy Warszawskiej z nacierającymi wojskami bolszewickimi. W ciągu kilku dni sierpnia 1920 roku miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk. W rezultacie samo miasto zostało doszczętnie zniszczone.

Radzymin został odbity 15 sierpnia przez oddziały 5 Armii Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Józefa Hallera i zwycięstwo to okazało się jednym z punktów zwrotnych Bitwy Warszawskiej. Strategiczna kontrofensywa zakończyła się sukcesem, odpychając wojska radzieckie od Radzymina i Warszawy, a ostatecznie paraliżując cztery armie sowieckie.

Bitwa pod Radzyminem, sierpień 1920 r. (Źródło: Wikipedia)

Bitwa ta była niewątpliwie sukcesem Polaków zarówno na poziomie taktycznym (jako sama bitwa o Radzymin), jak i strategicznym (jej rola w Bitwie Warszawskiej). Po kilku dniach nieustannych walk o Radzymin i jego najbliższe okolice rosyjskie natarcie zostało odparte i Polacy byli w stanie przeprowadzić udaną kontrofensywę, wypierając wojska rosyjskie z Polski, a ostatecznie całkowicie je niszcząc. [2]

Jednak zachowanie polskich sił zbrojnych i ich dowódców pod Radzyminem na początku bitwy było krytykowane przez historyków niemal od momentu zawieszenia ognia w 1920 r. Niektórzy analitycy wojskowi sugerują, że znaczenie północnego podejścia do Warszawy było słabo rozumiane przez polskich dowódców przed bitwą i też, że wypełnianie zadania obrony Radzymina, to była „czysta niekompetencja”. [2]

Niektórzy autorzy przekonują, że 13 sierpnia, kiedy pod Radzyminem pojawiły się pierwsze siły rosyjskie, było wystarczająco dużo czasu i środków, aby wzmocnić tam słabe polskie siły, zamiast spędzać następne kilka dni na odzyskiwanie tego, co nie powinno być oddane od początku. Można więc wnioskować, że konieczność ogromnego poświęcenia i ogromne straty poniesione przez polską armię w bitwie pod Radzyminem to — przynajmniej częściowo — armia sama na siebie sprowadziła.

Sam termin „Cud nad Wisłą”, pierwotnie ukuty przez posła Stanisława Strońskiego, przeciwnika marszałka Piłsudskiego, może nie doceniać wpływu genialnego dowodzenia przez Józefa Piłsudskiego, Józefa Hallera i innych polskich oficerów, heroicznych wysiłków polskich żołnierzy, oraz — przede wszystkim — faktu, że polscy kryptolodzy złamali rosyjskie szyfry, przechwycone już we wrześniu 1919 roku, dając polskim dowódcom wyjątkowy wgląd w intencje i ruchy sił rosyjskich.

Polskie Siły Zbrojne dzisiaj

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie SZ RP; popularnie w Polsce nazywane Wojskiem Polskim, w skrócie WP) to narodowe siły zbrojne państwa polskiego. [2]

Od 2009 roku przymusowy pobór do wojska został zlikwidowany, a wojsko zostało sprofesjonalizowane.

Polska jest aktywnym członkiem NATO od 12 marca 1999 roku, a polskie wojsko liczy obecnie łącznie około 130.000 żołnierzy. Jego struktury były i są sukcesywnie modernizowane.

Polski F-16 (Źródło: Wikipedia)

Po części zainspirowany tegoroczną rosyjską inwazją na Ukrainę, polski rząd ogłosił w marcu 2022 r. plany ponad dwukrotnego zwiększenia liczebności sił zbrojnych do 300 tys. personelu oraz przeznaczenia co najmniej 3% PKB na obronę. Warto zauważyć, że Polska, w przeciwieństwie do wielu swoich znacznie bardziej rozwiniętych gospodarczo sojuszników, konsekwentnie przeznaczała na obronność ok. 2% PKB, zgodnie z zobowiązaniami w ramach NATO.

Siły Zbrojne RP, jako jedyna jednostka wojskowa na świecie, stosują salut dwupalcowy, który jest wykorzystywany tylko podczas noszenia czapki, takiej jak — na przykład — rogatywka wojskowa z godłem polskiego orła. Odnosi się do faktu, że salutuje się właśnie godłu. Salut wykonuje się z wyprostowanym palcem wskazującym i środkowym, które dotykają się wzajemnie, podczas gdy palec serdeczny i mały są zgięte i dotykają kciuka. Koniuszki palców środkowego i wskazującego dotykają daszka czapki, a dwa palce oznaczają „Honor i Ojczyznę”. [2] [7]

Salutowanie dwoma palcami na rysunku Stanisława Wyspiańskiego, 1904. (Source: Wikipedia)

W to Święto Wojska Polskiego, w burzliwym 2022 roku, redakcja Kuryera Polskiego pragnie serdecznie podziękować wszystkim żołnierzom Wojska Polskiego, tym obecnie służącym, a także tym, którzy służyli w przeszłości „Za Wolność Naszą i Waszą.”




Źródła/Bibliografia:

  1. Obchody Święta Wojska Polskiego, Oficjalna Strona Prezydenta RP, 2022-08-15
  2. Polish Armed Forces, Wikipedia (en)
  3. Polish Land Forces, Wikipedia (en)
  4. Battle of Warsaw 1920, Encyclopedia Britannica
  5. Battle of Warsaw (1920), Wikipedia (en)
  6. Radzymin - małe miasto, wielka historia, Władysław Kolatorski et al., Wydawnictwo Aleksander, 2014
  7. Two-Finger Salute, Wikipedia (en)
  8. For our freedom and yours, Wikipedia (en)

Przez ostatnie kilka dni aż huczy w mediach na temat potencjalnego, czy też raczej już niedoszłego, przekazania polskich myśliwskich samolotów bojowych typu MiG-29, oryginalnie produkcji radzieckiej, do Ukrainy. Przyjrzyjmy się bliżej temu zamieszaniu.

Czytaj dalej...
Trzy błędy Putina
Andrzej (Andrew) Woźniewicz

Ukraina padła ofiarą wielkiej geopolitycznej gry Rosji, która rzuciła otwarte wyzwanie Stanom Zjednoczonym. Putin uznał, że Amerykanie, którzy – jak sądził – są słabi gospodarczo, wewnętrznie skłóceni i podzieleni, którzy dopiero co niechlubnie uciekli z Afganistanu, , uwaga których rozproszona jest konfrontacją z Chinami nie będą mu mogli skutecznie odpowiedzieć na agresję w stosunku do Ukrainy.

Czytaj dalej...

Nie ma już świadków tej historii, pozostają jednak pokaźne archiwa amerykańskie, które pozwalają wydobyć prawdę o wielkim patriotyźmie ponad 20.000 żołnierzy i całej armii zaangażowanych cywilów, działaczy polonijnych, którzy razem z ochotnikami poświęcili się dla tworzenia wielkiej i silnej, wolnej i niepodległej Polski i którym też winniśmy zapewnić godne miejsce w naszej historycznej pamięci.

Czytaj dalej...
Tureckie drony dla Polski
Andrzej (Andrew) Woźniewicz

Parę miesięcy temu obiegła świat wiadomość, która zaskoczyła ponoć nawet wtajemniczonych: Polska i Turcja podpisały umowę na dostawy tureckich bezzałogowych dronów bojowych Bayraktar TB2 dla polskiego wojska.

Czytaj dalej...