Edward Moskal

Prezesi Kongresu Polonii Amerykańskiej



Edward J. Moskal z Chicago urodził się 21 maja 1924 roku jako syn imigrantów. Wykształcony w liceum, weteran II wojny światowej, w momencie wyboru w 1967 r. na skarbnika Związku Narodowego Polskiego, był właścicielem odnoszącego sukcesy interesu. Na tej konwencji Charles Rozmarek został pokonany przez Aloysiusa Mazewskiego o prezesurę ZNP. Moskal wygrał wybory sześć razy, zanim został prezesem w październiku 1988 roku w specjalnych wyborach po śmierci Mazewskiego. W listopadzie został wybrany prezesem Kongresu Polonii Amerykańskiej, którą to funkcję sprawował aż do śmierci 20 marca 2005 roku. Zastąpił go na obu stanowiskach Frank J. Spula z Chicago.

(Foto: Domena publiczna)

Przewodnictwo Edwarda Moskala w Kongresie Polonii Amerykańskiej przypadło na moment, w którym rządy partii komunistycznej w Polsce chwiały się ku upadkowi. Chociaż jego kadencja była rzeczywiście kontrowersyjna, Moskal wniósł wiele znaczących, a nawet niezwykłych wkładów w misję PAC. Tutaj skupiamy się tylko na trzech z nich.

W październiku 1989 r. Moskal przewodniczył delegacji przywódców PAC do Polski, aby zademonstrować poparcie Kongresu i dziesięciomilionowej społeczności polonijnej dla nowo uznanego rządu Solidarności premiera Tadeusza Mazowieckiego. To była prawdziwie historyczna wizyta. Przez ponad 40 lat reżim komunistyczny w Polsce robił wszystko, co mógł, by fałszywie przedstawiać lub po prostu ignorować PAC i to, co on reprezentował. W rezultacie dwa pokolenia Polaków nie dowiedziały się prawie nic o zorganizowanej polskiej społeczności za granicą i jej zaangażowaniu na rzecz wolności i dobrobytu Polski. Rzeczywiście, Moskal był częstym gościem w wolnej Polsce, z którym przeprowadzano szeroko zakrojone wywiady. Związał się ściśle ze Wspólnotą Polską, polską instytucją współpracującą z liczną Polonią. Został nawet zaproszony do przemówienia do polskiego Senatu. Dzięki jego staraniom Kongres Polonii Amerykańskiej stał się w Polsce szeroko znany.

Po drugie, Moskal odegrał wiodącą rolę w udanych staraniach PAC o przystąpienie Polski do sojuszu z NATO. Ta nadzwyczajna praca lobbingowa rozpoczęła się w 1993 r. i trwała do 1998 r., kiedy Senat USA przegłosował, z przewagą 80-19, zmianę traktatu NATO zatwierdzającego przyjęcie Polski, Czech i Węgier do Sojuszu. Co znamienne, za rozszerzeniem NATO głosowało 21 z 24 senatorów z krajów, w których Polonia była największa i najlepiej zorganizowany PAC. [1] W 1999 roku, w 50. rocznicę powstania Sojuszu, szefowie wszystkich 16 państw członkowskich NATO spotkali się w Waszyngtonie witając swoich trzech nowych członków.

(Foto: Domena publiczna)

Po trzecie, w 2002 roku przedstawiciel Moskala, dyrektor wykonawczy PAC Les Kuczyński odegrał wiodącą rolę w zdobyciu miliardów dolarów w reparacjach od niemieckich przedsiębiorstw, które wykorzystywały pracę setek tysięcy Polaków podczas II wojny światowej. Z tej kwoty ponad 52 miliony dolarów trafiło do ponad 4100 Polaków mieszkających w USA i Kanadzie.

We wszystkich tych i wielu innych przedsięwzięciach Moskal i jego poprzednicy, Charles Rozmarek i Alojzy Mazewski, współpracowali z innymi oddanymi członkami PAC, aby realizować misję Kongresu. W czasach Rozmarka można zwrócić uwagę na starania Romana Pucińskiego, Franka Dzioba i Karola Burke; za prezesury Mazewskiego byli Jan Nowak-Jeziorański, Kazimierz Łukomski i Andrzej Ehrenkreutz; a w latach Moskala Myra i Kazimierz Lenardowie. Nie można też zapomnieć o wielu działaczkach KPA, które były oficerami i działaczami Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego, Sokoła Polskiego w Ameryce, Związku Polskich Kobiet, ZNP i mniejszych bractw, liderów stowarzyszeń polskich kombatantów, duchownych, mężczyn i kobiet w prasie i środkach masowego przekazu. I nawet one reprezentują tylko wierzchołek tego, co w rzeczywistości było wielką górą lodową. [2]

  1. Na temat Moskala, Kongresu Polonii AMerykańskiej, oraz powiększenia NATO, patrz Donald Pienkos, Witness to History; Polish Americans and the Genesis of NATO Enlargement, Polish Review, Fall 1999, pp. 329-337; oraz Les Kuczynski, ed., Expansion of NATO: Role of the Polish American Congress, 1999.
  2. Więcej informacji na temat Edwarda Moskala, patrz Dr. Pienkos, Histories of the Polish National Alliance (1984, 2008), także Polish American Congress (1991) oraz wiele haseł w James Pula, ed., The Polish American Encyclopedia (2011).



Karierę Mazewskiego określiły trzy powiązane ze sobą działania: stworzenie bardzo udanej kancelarii prawniczej, zaangażowanie w politykę partii republikańskiej, oraz zaangażowanie w braterskim Związku Narodowym Polskim. W 1947 r., w wieku 31 lat, dyrektor krajowy ZNP, Mazewski został wybrany prezesem koalicji w opozycji do Karola Rozmarka we wrześniu 1967 r. na 35. krajowej konwencji ZNP w Detroit. Długo związany z Kongresem Polonii Amerykańskiej, w 1968 roku został wybrany na prezesa KPA. Funkcję prezesa pełnił przez 20 lat — aż do śmierci 3 sierpnia 1988 roku.

Czytaj dalej...

Nigdy nie widziałem Polski, ale walczyłem o wolną Polskę. Nigdy nie zawahałem się i nigdy nie zawaham się w tej walce… Kochajmy Polskę, ziemię naszych ojców. Kochajmy Amerykę, ziemię naszych dzieci

Czytaj dalej...

Polonia amerykańska wielokrotnie przyczyniła się do obrony polskiej suwerenności i ma ogromny wkład w odbudowę państwa polskiego. Od 1910 przepracowała na różnych konferencjach memoriał na temat powstania państwa polskiego, aby po przyjeździe do USA Jana Ignacego Paderewskiego, połączyć wysiłki i przedstawić je Prezydentowi Wilsonowi. Wysłała do Polski i finansowała nowoczesną, dobrze wyszkoloną i uzbrojoną Błękitną Armię. Rozpoczęła, trwającą do dziś pomoc finansową dla Polski. (wg Banku Światowego ok. 900 milionów dolarów rocznie).

Czytaj dalej...